7 min lectura

Mahsobko Endas

← Volver a Canciones

Explotación didáctica · Canción

Mahsobko Endas

Nehal Kamal · Egipto

La pieza recupera un célebre número teatral egipcio de 1919 asociado a los trabajadores griegos de Alejandría. La voz protagonista lamenta haberse quedado sin dinero y sin las diversiones de antes y presenta, con mucho humor, a un personaje que pasa de las tabernas, el póquer y los cafés de baile a tener que ganarse la vida limpiando zapatos. La exageración, las rimas y el cruce entre árabe y griego son parte esencial del efecto cómico.

Lingüísticamente es especialmente interesante porque combina árabe egipcio coloquial con una imitación deliberada del acento griego y con palabras griegas transcritas en caracteres árabes. Aparecen estructuras egipcias claras como مفيش (“no hay”), فين (“dónde”), إزاي (“cómo”), مدام (“puesto que / dado que”) y expresiones como ابن الكيف para alguien aficionado al placer y la buena vida. Formas como بابوتسي (“zapato”) y otras secuencias de las últimas estrofas proceden del componente griego; algunas no permiten una traducción completamente segura a partir de la transcripción disponible.

مخسوبكو انداس … صبح محتاس … مسحتوا بابوتسي يا ناس
makhsūbku indās … ṣubḥ miḥtās … masaḥtu bābūtsi yā nās
A vuestro servidor lo han pisoteado; amanece hecho un lío; os he limpiado los zapatos, gente.
مفيش فلوس … بقيتو منخوس … فلستو خلاص
mafīsh fulūs … baʾītu mankhūs … falastu khalāṣ
No hay dinero; me he quedado gafado y he quebrado del todo.
نستعلوا ف ايه ياافندي يابيه مادام البخت موريه
nistaʿlu f ēh yāfandi yābēh madām il-bakht mūriyya
¿En qué vamos a trabajar, efendi, bey, si la suerte está perdida?
مافيش تهييص … مافيش قميص … فينتهو خلاص
mafīsh tahyīṣ … mafīsh ʾamīṣ … fintahu khalāṣ
No hay juerga, no hay camisa; finito, se acabó.
فين نروحو … ساعرستي … دنيا لسه تربتيه… ايام الهيصة فينتهو خلاص
fēn nirūḥu … sāʿristi … dunyā lissa turbatiyya… ayyām il-hēṣa fintahu khalāṣ
¿Adónde vamos? ¿A la sacristía? La vida sigue trastabillando… los días de juerga se acabaron.
مخسوبكو انداس … صبح محتاس … كفرتو ياناس
makhsūbku indās … ṣubḥ miḥtās … kafartu yā nās
A vuestro servidor lo han pisoteado; amanece perdido; me habéis hecho renegar, gente.
بوكر مفيش … يابو درويس … قهاوي رقص مفيش
būkar mafīsh … yābu darwīsh … ʾahāwi raʾṣ mafīsh
No hay póquer, Abu Darwish; no hay cafés ni baile.
ازاي يافندي … ابن الكيف يقدر يعيش
izzāy yāfandi … ibn il-kēf yiʾdar yiʿīsh
¿Cómo, efendi, va a poder vivir un amante de la buena vida?
بوكر مفيش … يابو درويس … قهاوي رقص مفيش
būkar mafīsh … yābu darwīsh … ʾahāwi raʾṣ mafīsh
No hay póquer, Abu Darwish; no hay cafés ni baile.
مدام مفيش بدل … يغنيش نبيع ورنيس
madām mafīsh badal … yighnīsh nibīʿ warnīsh
Como no hay otra alternativa, nos tocará vender betún para zapatos.
سوخنا نروح لمين … دوخنا يامسلمين … نسكي لمين ولمين آه
sūkhna nirūḥ li-mīn … dūkhna yā muslimīn … niski li-mīn w-li-mīn āh
Estamos agotados: ¿a quién acudimos? Estamos mareados, musulmanes; ¿a quién nos quejamos? Ay.
حاتيس ماتيس … يابو الريس … ان شاء الله تعيس
ḥātīs mātīs … yābu r-rīs … in shāʾ Allāh taʿīs
«Hatis, matis»… señor jefe… que Dios quiera que seas desgraciado.
سبت الخمارة … سكنت في خارة … مافيس ولاواحد باره
sibt il-khammāra … sakant fi khāra … mafīs wala wāḥid bāra
Dejé la taberna y me instalé en un barrio miserable; no queda ni un solo bar.
علشان نسوف … كلنا لطوخ … وبتيجي منفوخ
ʿalashān nisūf … kullina laṭūkh … w-bitīgi manfūkh
Para ir a mirar, acabamos todos hechos polvo y vuelves hinchado.
ارتين يوم كليفني موليفتي الاقتوه برياه
artīn yōm kalīfni mūlīfti il-iʾtūh biryāh
Secuencia griega transcrita fonéticamente: el sentido exacto no puede asegurarse a partir de esta grafía.
اقتوه كالا بولي كالا سمك بكلاه
iʾtūh kālā būli kālā samak biklāh
Secuencia greco-egipcia de sentido incierto; aparece claramente «سمك», “pescado”, dentro del juego lingüístico.
اخيه امان امان فين المصري بتاع زمان والمدام فاصولاكى
akhīh amān amān fēn il-maṣri bitāʿ zamān wil-madām fāṣūlākī
Ay, aman, aman: ¿dónde está el egipcio de antaño y la señora con sus «fasolaki»?
واللا ياخرلمبو … كانت ايام … فاريح لى كى
walla yā kharlambū … kānit ayyām … fārīḥ lī kī
¡Eh, Kharalambo! Aquellos sí que eran tiempos… el remate griego tiene una lectura incierta en esta transcripción.
مخسوبكو انداس … صبح محتاس … مسحتوا بابوتسي ياناس
makhsūbku indās … ṣubḥ miḥtās … masaḥtu bābūtsi yā nās
A vuestro servidor lo han pisoteado; amanece hecho un lío; os he limpiado los zapatos, gente.
مفيش فلوس … بقيتو منخوس … فقرتو خلاص
mafīsh fulūs … baʾītu mankhūs … faʾʾartu khalāṣ
No hay dinero; me he quedado gafado y he terminado en la pobreza.

Flashcards (clic para ver transliteración + traducción)

Sugerencia didáctica: separa las tarjetas en tres grupos: crisis económica (مفيش فلوس، منخوس، فلستو خلاص، فقرتو خلاص), ocio perdido (مافيش تهييص، بوكر مفيش، قهاوي رقص، الخمارة) y contacto árabe-griego (بابوتسي، البخت موريه، مخسوبكو انداس). Después localiza en la letra todas las apariciones de مفيش / مافيش y explica qué elemento se está negando en cada caso.

Glosario de vocabulario (referencia)

Palabra / expresión (árabe) Translit. Traducción (es)
مخسوبكو انداس makhsūbku indās a vuestro servidor lo han pisoteado
صبح محتاس ṣubḥ miḥtās amaneció perdido / hecho un lío
بابوتسي bābūtsi zapato
مفيش فلوس mafīsh fulūs no hay dinero
منخوس mankhūs gafado / de mala suerte
فلستو خلاص falastu khalāṣ he quebrado del todo
البخت موريه il-bakht mūriyya la suerte está perdida
مافيش تهييص mafīsh tahyīṣ no hay juerga
ايام الهيصة ayyām il-hēṣa los días de juerga
بوكر مفيش būkar mafīsh no hay póquer
ابن الكيف ibn il-kēf amante de la buena vida / del placer
قهاوي رقص ʾahāwi raʾṣ cafés de baile / locales de baile
سوخنا نروح لمين sūkhna nirūḥ li-mīn agotados, ¿a quién acudimos?
دوخنا يامسلمين dūkhna yā muslimīn estamos mareados / perdidos, musulmanes
الخمارة il-khammāra la taberna
منفوخ manfūkh hinchado
امان امان amān amān aman, aman / interjección musical
المصري بتاع زمان il-maṣri bitāʿ zamān el egipcio de antaño
فقرتو خلاص faʾʾartu khalāṣ he acabado pobre
ياافندي يابيه yāfandi yābēh efendi, bey / señor

Quiz (10 preguntas, una a una)

1/10 · ¿Qué significa بابوتسي?

Ver solución

zapato

2/10 · ¿Qué significa مفيش فلوس?

Ver solución

no hay dinero

3/10 · ¿Qué expresa صبح محتاس?

Ver solución

amaneció perdido / hecho un lío

4/10 · ¿Qué significa البخت موريه?

Ver solución

la suerte está perdida

5/10 · ¿Qué significa مافيش تهييص?

Ver solución

no hay juerga

6/10 · ¿Qué significa aquí ابن الكيف?

Ver solución

amante de la buena vida / del placer

7/10 · ¿Qué significa قهاوي رقص?

Ver solución

cafés de baile / locales de baile

8/10 · ¿Qué significa الخمارة?

Ver solución

la taberna

9/10 · ¿Qué significa منفوخ?

Ver solución

hinchado

10/10 · ¿Qué significa فقرتو خلاص?

Ver solución

he acabado pobre

Recurso creado solo para uso educativo. Todos los derechos de la canción, la música, el vídeo y la letra pertenecen a sus titulares correspondientes.

También te puede interesar

Sin categorizar

12 min lectura

Hiŷra

← Volver a Canciones Explotación didáctica · CanciónHiŷra Cine árabe  ·  Cultura árabe  ·  Lengua árabe Hiŷra, la película saudí de lengua…

Leer más